Texelse genealogie

Het echtpaar IJsbrand Metselaar en Martje Sluijsman woonde in de negentiende eeuw in Den Hoorn. Ze kregen zeven kinderen. IJsbrand beoefende vele beroepen: hij werkte als boer, rietdekker, timmerman, wagenmaker, korenmolenaar en metselaar. In 1869 waren beide echtelieden overleden, en werd overgegaan tot de inventarisatie van hun boedel. Ze woonden in Den Hoorn, in het huis dat toen het nummer 131 droeg. Daarnaast bezaten ze nog een woning, een stukje bouwland en een stukje weiland. Hun huis had een voorkamer, die uitzag op de straat, met een vaste bedstede daarin. Er was nog een tweede voorkamertje met een bedstede, een gang, een achterhuis, loods, stal en zolder. Apart worden de spullen die zich in de timmermanswinkel bevonden genoemd, en ook in de molen lagen nog eigendommen van IJsbrand en Martje. Opvallend is het bezit van een viool, die samen met enkele schilderijen op f 5,- wordt getaxeerd. Verder blijkt uit de boedelbeschrijving dat IJsbrand inderdaad vele ambachten u...

Het archief van de familie Huydecoper is in bewaring gegeven aan het Utrechts Archief. Deels heeft dat betrekking op Balthasar Huydecoper, die van 1732 tot 1769 baljuw van Texel was. Zijn papieren zijn goed bewaard gebleven en daarin bevinden zich nogal wat stukken die betrekking hebben op het eiland. In inventarisnummer 387 kwam ik deze bij een geschraapte klagten tegen de smousinnen aan 't Oudeschil uit 1732 tegen. Het betreft een paar briefjes waarin ingezetenen zich beklaagden over enkele joodse vrouwen, die klaarblijkelijk textiel verkochten. Een door hen verkochte neusdoek die vierkant behoorde te zijn, was dat bij lange na niet. De koopvrouwen gebruikten ook onwelvoeglijke taal, aldus de getuigenverklaringen. Zo maakten ze de één uit voor schelm en twee anderen voor dronken beesten. Antisemitische motieven speelden hierbij zeker ook een rol. Ietwat warrig verklaarde Hendrik de Vries dat soodanige Smouse geen negootje op Tessel moghte doen alsoo der andere coopluij ...

Via deze site zijn een viertal errata te vinden die betrekking hebben op ons boek over de huizen, huiseigenaars en bewoners van Den Burg. Het is een omvangrijk werk, dus er zijn vast meer fouten en vergissingen in de tekst gemaakt. Laat het gerust weten, dan kunnen we het delen.

Op donderdag 16 juli 1795 beviel de ongehuwde Grietje Buisd. Kolk in Oudeschild van een zoon. Ze werd bijgestaan door de vroedvrouw Trijntje Pieters Bommel. Trijntje kweet zich goed van haar taak. Behalve het bijstaan van de zwangere vrouw, moest ze ook proberen uit te zoeken wie de vader van het kind was. Toen Grietje in barensnood verkeerde, vroeg ze wie het kind verwekt had. In dit geval was dat geen enkel punt: Grietje noemde meteen Klaas Benjaminsz Visser als vader. Hoewel het verder een vrouwenaangelegenheid betrof, kwam hij meteen om Grietje bij de verlossing te assisteren. Na de bevalling van een zoon, die naar haar vader Buij werd genoemd, hielp Klaas Grietje op het bed. Klaas Visser was dan ook een ervaren vader. In 1787 was hij met Maartje Cornelis Dekker uit Noordhaffel getrouwd. Hij was zijn vrouw echter niet trouw, zo blijkt uit de notulen van de municipaliteit. Een echtscheiding was het gevolg en beiden kregen een nieuwe partner. Een behoorlijk ongebruikelijke gang...

Schipper Jacob Cornelisz Rab werd gedoopt op 18-10-1761 in Oost-Vlieland. Hij verhuisde naar Texel en trouwde met Aaltje Ariens Burger. Over zijn Vlielandse voorouders van vaderskant is wel het een en ander bekend, maar toevallig kwam ik er achter dat zijn moeder Sjoukje Jacobs in Harlingen is geboren. In een Texelse notariële akte uit 1788 (akte 677 10-3-1788 not. Abraham Wentel) machtigt Jacob een koopman in granen te Harlingen om een kopie te verkrijgen van het testament van zijn overleden grootvader Jacob Willems en zijn nagelaten weduwe Marijke Jans Lex. Dit document zou op 28-8-1758 zijn gepasseerd. Of het toendertijd boven water is gekomen is mij niet bekend, nu is het testament in ieder geval niet meer te vinden. Wat wel te vinden is de huwelijksbevestiging van Jacob Willems en Marike Jans, beiden uit Harlingen. Zij trouwden op 22-1-1741. De bruid was al eerder getrouwd geweest, zo blijkt uit de huwelijksaangifte voor het gerecht. Waarschijnlijk gold dit ook voo...

Op Texel had in de 17e en 18e eeuw een flink deel van de mannelijke bevolking een zeevarend beroep. Er waren vissers, loodsen, kaagschippers, zeelui op de grote vaart, walvisvaarders, VOC-opvarenden en dienaars van de admiraliteit. In een aantal van deze beroepen kon je je niet staande houden zonder enige praktische talenkennis. Vandaar dat er op Texel de nodige mensen waren die zich konden uitdrukken in een andere Europese taal. In het notarieel archief van Texel zijn veel scheepsverklaringen te vinden. Niet zelden gaat het om een treurig verhaal waarin uit de doeken wordt gedaan hoe het desbetreffende schip is gestrand of vergaan nabij het eiland. Als de bemanning geen Nederlands sprak, was daarbij een tolk-vertaler noodzakelijk. Meestal wordt er dan zoiets genoteerd als Door de monde en interpretatie van (naam van de desbetreffende Texelaar)" . Om een idee te geven, hieronder een kleine opsomming uit inventarisnummer 4928 en 4929: 11-01-1782 Vertaling door Hermanus Zuid...

In het gereformeerde doopboek van Oudeschild wordt in 1744 de doop van een kind uit Guinea van ongeveer acht jaar opgeschreven. Het kind heet Nicolaus, net als zijn vader Nicolaus Mattijs van der Nood de Gieter. Volgens het doopboek is de moeder onbekend. Aan het waarheidsgehalte van deze laatste mededeling kun je ernstig twijfelen, maar meer details over de moeder zijn een kleine driehonderd jaar later in ieder geval niet meer te achterhalen. Drie jaar later is er nogmaals een kind gedoopt in Oudeschild van dezelfde vader, genaamd Matteis. Ook dit kind werd geboren in Guinea en bij de doop was het ongeveer zeven jaar oud. De moeder komt er weer bekaaid af en werd dit keer alleen aangeduid met "een zwarte". Waarschijnlijk werden de jongetjes bij hun moeder weggehaald en meegenomen naar Nederland zodra ze enigszins zelfstandig konden functioneren. Heel erg treurig. Over de vader is het een en ander bekend. Het was dan ook niet de eerste de beste. Hij was heer van ...