Texelse genealogie

Zo'n 25 jaar geleden bracht ik een webpagina over de familie Eelman onder bij Rootsweb. Je kunt 'm trouwens nog steeds zien , zij het dat het overlijdensteken inmiddels veranderd in "�". De gegevens zijn ontleend aan achttien verschillende bronnen, die met name worden genoemd. Wat precies waar te vinden is, kun je echter niet zien. Eerlijk gezegd is ook niet alle informatie waaraan wordt gerefereerd even betrouwbaar. Een recente vraag over deze familie noopte me opnieuw te kijken, nu genealogisch onderzoek minder tijdrovend is geworden door de online beschikbaarheid van archiefstukken. Eigenlijk is Pieter Jacobsz Eelman (ca. 1635-1694) de stamvader van de familie Eelman. Op de Rootswebpagina voer ik zijn vader en grootvader nog op, maar deze verwantschap kan ik niet echt bewijzen. Gelukkig valt er over Pieter het nodige te vertellen. Hij werd geboren omstreeks 1635 1 en kreeg in ieder geval twee zoons: Jacob en Aris. Jacob werd geboren rond 1667/68. 2 Hij overle...

Het gasthuis in Oudeschild was in de achttiende eeuw gevestigd in een pand achter de herberg die oorspronkelijk "De Zeven Provinciën" heette. De diaconie van de hervormde kerk kocht het in 1717. Op dat moment was het verhuurd en mogelijk is dat nog een aantal jaren voortgezet. Uit 1742 hebben we in ieder geval een reglement aangetroffen voor de binnenvader en binnenmoeder van het gasthuis. De oudste vermelding met namen van bewoners stamt pas uit 1774. Het waren trouwens bijna allemaal mensen op leeftijd, vandaar dat het gasthuis ook weleens werd aangeduid als oude mannen en vrouwenhuis. Een soort bejaardenhuis avant la lettre dus, hoewel armoede het criterium was. Over één van de bewoners gaat onderstaand verhaal: In 1774 woonde Catharina Reijnderts, de weduwe van Fredrik Eekhorst, in het gasthuis. Fredrik was chirurgijn-visiteur voor de admiraliteit van Amsterdam. In 1760 verliet Catharina hem na een gewelddadige ruzie. Fredrik had teveel gedronken en sloeg en schopt...

Voor ons boek "Kroegendorp, loodsendorp, zeemansdorp" over Oudeschild, hebben we allerlei bronnen gebruikt. Een van de leuke vondsten was het boekje "Zeeman-onderwijzer: een loopbaan van zeven jaar als zeeman en vijftig jaren als onderwijzer der jeugd". Het werd geschreven door Teekele Zwaal en in 1873 uitgegeven te Dokkum. Mocht je het zelf willen lezen, hier kun je het downloaden. De loopbaan van Tekele Reinsz Zwaal op Texel begon in Den Hoorn. Daar werkte hij slechts korte tijd, voordat hij op 1 november 1833 werd benoemd als onderwijzer in Oudeschild. Toen inspecteur Wijnbeek in 1839 het onderwijs op Texel nader bekeek, vond hij meester Zwaal de enige werkelijk goede onderwijzer op het eiland met gezag, kennis en inzet. In 1857 zette Tekele zijn loopbaan voort op Terschelling, het eiland waar hij oorspronkelijk vandaan kwam. Aanleiding voor zijn vertrek was de weigering van het Texelse gemeentebestuur om voor f 400,- instrumentarium aan te schaffen ten beho...

Op de pagina zeebrieven schreef ik al over de familie Schelvis uit Den Hoorn. Eén vroeg-achttiende-eeuwse telg wordt niet genoemd in dit eerdere verhaal, namelijk schipper Reijer Jansz Schelvis. In de zeebrievenregisters wordt hij vanaf 1714 genoemd, met als thuishaven Texel. In de loop van het jaar 1717 verandert de thuishaven in Amsterdam. Vaak zegt dat alleen iets over de herkomstplaats van de reders, maar in dit geval blijkt het te kloppen. Reijer krijgt namelijk in maart 1717 een kerkelijke attestatie mee uit Den Hoorn om deze te vertonen in Amsterdam. Waardoor deze verhuizing is ingegeven weet ik natuurlijk niet echt. Toch zal het er zeker mee te maken hebben dat hij met de Amsterdamse Neeltje Alderts getrouwd was in de zomer van 1712 in Sloterdijk. In 1714 en 1716 laten Reijer en Neeltje een kind Aldert dopen in Amsterdam. Daarna heb ik niets meer gevonden over Neeltje. Het zou goed kunnen dat ze in het kraambed gestorven is, zoals veel vrouwen in de achttiende eeeuw. Re...

Twee broers Hassing én een zus In de zeventiende eeuw woonden Barend en Jan Dirksz Hassing in Oudeschild. Over Barend kunnen we een paar nadere bijzonderheden melden: hij was getrouwd met Aaltje Simons en samen hadden ze een zoon Lammert. Ook waren ze de eerste eigenaars van het huis dat nu het adres De Ruyterstraat 44 heeft. Er is een vermelding uit 1695 van een loods Barend Dirksz Bleeker, vermoedelijk is dat dezelfde persoon als Barend Dirksz Hassing. Van Jan Dirksz Hassing is eveneens een andere achternaam bekend, hij tekent in 1689 met Jan Dirksz Broer. Van Jan weten we iets meer. Zijn geboortejaar ligt rond 1652. Hij was getrouwd met Trijn Cornelis en kreeg in ieder geval een zoon Cornelis en een zoon Dirk. Cornelis werd geboren omstreeks 1686, Dirk ongeveer in 1690. De beroepsmatige activiteiten van Jan werden enkele malen genoteerd. In 1681 was hij schuitenvoerder, in 1694 slijter van brood en in 1700 een van de pachters van de wezenput. Jan was eigenaar van een huis - nu...

In de archieven van de Admiraliteitscolleges in het Nationaal Archief kwam ik in 2000 een Texelaar tegen. Helaas heb ik destijds geen preciezere bronvermelding genoteerd. Leendert Jansz Pruijt had in 1724 aangemonsterd als kok op "de St. Franciscus" onder kapitein Claas Berkhout uit Zaandam. Op 21 mei werd het schip genomen door Algerijnen. Leendert werd in 1729 vrijgelaten nadat er 489 1/2 Algerijnse pecos waren betaald. Hij had betrekkelijk veel geluk: er waren ook zeelieden die pas na tientallen jaren werden losgekocht. Genealogisch gezien is het interessant dat er ook bij vermeld wordt, dat hij 52 jaar oud was (in januari 1729), gehuwd, en drie kinderen op Texel had. In 1703 was Leendert in de hervormde kerk van Den Burg getrouwd met Annetje Tijs. Ze lieten in 1704 een dochter Geertje dopen en in 1708 een tweede dochter Pietertje. Uit deze vermelding blijkt dat er nog een kind geweest moet zijn. Dat zal de latere grootschipper Jan Pruijt geweest zijn. In de encyc...