Texelse genealogie

Op Texel had in de 17e en 18e eeuw een flink deel van de mannelijke bevolking een zeevarend beroep. Er waren vissers, loodsen, kaagschippers, zeelui op de grote vaart, walvisvaarders, VOC-opvarenden en dienaars van de admiraliteit. In een aantal van deze beroepen kon je je niet staande houden zonder enige praktische talenkennis. Vandaar dat er op Texel de nodige mensen waren die zich konden uitdrukken in een andere Europese taal. In het notarieel archief van Texel zijn veel scheepsverklaringen te vinden. Niet zelden gaat het om een treurig verhaal waarin uit de doeken wordt gedaan hoe het desbetreffende schip is gestrand of vergaan nabij het eiland. Als de bemanning geen Nederlands sprak, was daarbij een tolk-vertaler noodzakelijk. Meestal wordt er dan zoiets genoteerd als Door de monde en interpretatie van (naam van de desbetreffende Texelaar)" . Om een idee te geven, hieronder een kleine opsomming uit inventarisnummer 4928 en 4929: 11-01-1782 Vertaling door Hermanus Zuid...

In het gereformeerde doopboek van Oudeschild wordt in 1744 de doop van een kind uit Guinea van ongeveer acht jaar opgeschreven. Het kind heet Nicolaus, net als zijn vader Nicolaus Mattijs van der Nood de Gieter. Volgens het doopboek is de moeder onbekend. Aan het waarheidsgehalte van deze laatste mededeling kun je ernstig twijfelen, maar meer details over de moeder zijn een kleine driehonderd jaar later in ieder geval niet meer te achterhalen. Drie jaar later is er nogmaals een kind gedoopt in Oudeschild van dezelfde vader, genaamd Matteis. Ook dit kind werd geboren in Guinea en bij de doop was het ongeveer zeven jaar oud. De moeder komt er weer bekaaid af en werd dit keer alleen aangeduid met "een zwarte". Waarschijnlijk werden de jongetjes bij hun moeder weggehaald en meegenomen naar Nederland zodra ze enigszins zelfstandig konden functioneren. Heel erg treurig. Over de vader is het een en ander bekend. Het was dan ook niet de eerste de beste. Hij was heer van ...

Samen met mijn broer ben ik druk bezig met ons tweede boek over de huizen van Oudeschild. Soms komen we wat 'bijvangst' tegen, met andere woorden interessante informatie die niet in de tekst van het boek past. In dit geval gaat het om de katholieke familie Krabbé, die ook wel Krabbe, Crabbe, Crabee of Krap wordt genoemd. De kleine stamreeks hieronder begint met Jan Crabbe uit Deventer, die in 1651 in Amsterdam in ondertrouw ging. Zijn vrouw was afkomstig uit Zwolle. Hun kleinzoon belandde als herbergier in Oudeschild op Texel. De verbinding met ons nieuwe boek is duidelijk, maar er komen zoveel andere plaatsen aan bod dat de stamreeks ook van belang kan zijn voor genealogen die geen Texelse roots hebben. I. Jan Crabbe , geboren 1622/23 Deventer, kleermaker, koopt in 1661 het huis "de Vergulde Regen" aan de Nieuwezijds Achterburgwal (OZ) in Amsterdam, ondertrouwt voor de pui te Amsterdam 21-04-1651 Christina Cuijllers/Coijlerts/Kuijlerts , geboren 162...

De tekst van ons boek over de huizen van Den Burg ziet er in eerste instantie misschien wat saai uit. Daarmee bedoel ik eigenlijk dat er weinig illustraties zijn en er veel namen en data genoemd worden. Toch staan er heel wat "verhaaltjes" in, zoals onderstaande geschiedenis over de timmerman Pieter Jacobsz Bruijn: Het echtpaar Cornelis Jacobsz de Ruijter en Neeltje Dirks Kooijman was vanaf 1744 de eigenaar van een huis in de Weverstraat in Den Burg. Cornelis was grootschipper en was dus dikwijls op reis. Terwijl haar man op zee was, moest Neeltje in de slag met de onwillige timmerman Pieter Jacobsz Bruijn. Haar huis en schuur waren al meer dan acht weken open, terwijl de timmerman rustig met een andere klus in De Koog bezig was. Ze had hem dikwijls gemaand om het af te komen timmeren, maar hij stak publiekelijk de draak met haar. Neeltje had er genoeg van om met een open huis en schuur te zitten, en ze eiste dat hij de volgende dag zijn werk kwam afmaken. Bron: notarie...

In het Amsterdamse stadsarchief worden de zeebrievenregisters bewaard. Vooral in combinatie met andere bronnen kom je aardig wat te weten over een bepaalde zeereis van een schipper. De eerste jaren van deze zeebrievenregisters heb ik getranscribeerd. Waar mogelijk heb ik ook wat over het schip of de schipper opgezocht. Hoewel ik me wel realiseer dat e.e.a. lang niet compleet is, zet ik het vandaag toch alvast online. Zie verder het menu aan de bovenkant van deze blog.

Als ik over Texel schrijf, dan gaat het vrijwel altijd over de geschiedenis van de mensen en de gebouwen op Texel. De meeste mensen die het eiland bezoeken, komen voor hele andere dingen. Bijvoorbeeld voor de mooie vogels, om te fietsen of voor hun rust. Natuurlijk zijn dat aspecten van Texel die ook kan waarderen, dus plaats hier ik een foto van twee scholeksters die ik recent heb gemaakt op Texel. De vogels liepen in Oudeschild aan de voet van de dijk van Oudeschild, op de grens van het water en de basaltblokken.

In het boek over Den Burg staat een kadertje met een tekst over de kermis op Texel. Dankzij de misdrijven van drie tieners Hendrik Barends Brero, Albertus van der Piet en Hendrik Glastra weten we iets meer over de kermis van 1799 in Den Burg. Zij pleegden namelijk enkele diefstallen tijdens die kermis. Op donderdag namen ze een koffieketeltje mee vanachter de poffertjeskraam. Vrijdags ontvreemdden ze een bakaker (volgens het WNT een Koperen of ijzeren emmertje, dat men aan een ketting of touw in een regenbak neerlaat) dat achter de herberg “de Zwaan” stond en vervolgens maakten ze het zeil los van de geweerkraam op de Vismarkt en namen twee pistolen mee. Ze gaven deze pistolen terug, maar de drie jongens werden toch voor tien jaar verbannen van Texel.